Home - Linux beginners - Schijfruimte

.

• Webdesign
  
  
• Linux beginners
• Wat is Linux?
• Distributies
• Installatie
• De Console
• Documentatie
• Linux Commando's 1
• Bestandsrechten
• VI-editor
• Bestanden zoeken
• Devices - mounten
• Directory-structuur
• Schijfruimte
• Procesbeheer
• tekstgereedschappen
• Redirection en pipes
• Reguliere expressies
• Het opstart-proces
• Software installeren
• Software zelf compileren
• De kernel
• Links
• Literatuur
• Te doen


• Linux gevorderden
• Contact
  
  
• ©2005, Jan Gnodde

Printbaar

12. Schijfgebruik

Theorie

Linux kent een groot aantal bestandssystemen, zoals minix, ext2, ext3, msdos, vfat, iso9660, reiserfs, enz. Het standaardbestandssysteem voor Linux is echter ext2, hoewel reiserfs en vooral ext3 sterk in opmars zijn. We gaan in dit hoofdstuk uit van een ext2 systeem, maar het verhaal geldt ook voor ext3.

Als een ext2-bestandssysteem aangemaakt wordt (de partitie of schijf "geformatteerd" wordt, we komen hier in een volgend hoofdstuk op terug), wordt de betreffende partitie of schijf verdeeld in blokken. Meestal zijn dat blokken van 1kB (= 1024 bytes), maar andere waardes zijn ook mogelijk. Een bestand dat opgeslagen wordt zal altijd minimaal één blok in beslag nemen, zelfs al is het bestand 0 bytes groot. Een bestand van bv. 2145 bytes zal 3 blokken innemen (2 blokken van 1kB = 2048 bytes + 1 blok voor de resterende 97 bytes).

Een ext2-bestandssysteem maakt ook gebruik van zgn. inodes (inode is een afkorting voor index node).Een inode bevat de naam, de toegangsrechten enz. van een bestand en een lijst van de blokken van de partitie waarin het bestand is opgeslagen (deze blokken hoeven nl. niet aaneensluitend op de schijf te liggen). Bij het "formatteren" wordt direct het maximaal aantal inodes vastgelegd. Ieder bestand, dat opgeslagen wordt gebruikt minimaal 1 inode, grote bestanden (omdat ze meer blokken nodig hebben dan in één inode opgeslagen kan worden) meer.

Vrije ruimte

Als je dus wilt weten hoeveel ruimte je nog vrij hebt op de harde schijf of partitie, moet je rekening houden met 2 zaken: met het aantal gebruikte blokken en met het aantal gebruikte inodes.

De opdracht, die gebruikt wordt om de totale, de gebruikte en de vrije ruimte van een schijf of partitie te weten te komen, is df. Als je er geen argumenten aan toevoegt, zal df de totale, gebruikte en beschikbare ruimte weergeven van alle gemounte bestandssytemen in 1kB-blokken.

Er zijn ook andere opties mogelijk (zoals bijna gebruikelijk bij Linux-opdrachten...). De opties -h of --human-readable geeft de gevonden waardes weer 1 wat makkelijker leesbare notitie. Probeer maar eens uit. Je kunt df echter ook dwingen de getallen in kilobytes (-k) of megabytes (-m) weer te geven.

Inodes

Met de voorgaande opties telt df het aantal gebruikte blokken van een bestandssysteem. Het kent echter ook een optie om hetzelfde te doen met de inodes van een bestandssysteem: df -i. Zo kan het gebeuren, dat het met een "gewone" df lijkt of er nog wel wat ruimte op de schijf of partitie over is, maar met df -i blijkt, dat je door het aantal beschikbare inodes heen bent. Dit gebeurt vooral, als je veel kleine bestanden opslaat: er zijn meestal minder inodes dan blokken beschikbaar.

Het omgekeerde kan echter ook: nog inodes genoeg, maar de ruimte in blokken is op. Dit kan gebeuren als je vooral grote bestanden opslaat.

df kent nog meer opties, maar daar moet je de man- of info-pages maar eens op naslaan.

Per directory

Je hoeft niet altijd te weten hoeveel ruimte er in totaal van een bestandssysteem verbruikt is. Soms wil je weten, hoeveel een directory met de daaronder zittende bestanden en sub-directories inneemt. Daarvoor bestaat de Linux-opdracht du.

Stel, dat je wilt weten hoeveel ruimte gebruiker piet inneemt met zijn home-directory. Dan geef je een du /home/piet en er komt een waslijst aan tekst over je scherm rollen: alle bestanden en directories worden genoemd met hun betreffende formaat in kilobytes, maar het onderaan deze waslijst genoemde getal is de totale ruimte die gebruiker piet inneemt in kilobytes.

Ook hier is natuurlijk een aantal opties mogelijk:

• -h of --human-readable maakt de uitdraai voor mensen wat leesbaarder, door de waardes handig weer te geven in bytes, kB of Mb, al naar de grootte van het betreffende bestand of de directory.
• -k of --kilobytes zorgt voor een weergave in (hoe bestaat het...) kilobytes.
• -m of --megabytes doet hetzelfde, maar dan in MB.

En er bestaan er nog meer, maar daarvoor verwijzen we je weer naar de man- of infopages.

Slot

De opdrachten df en du worden vooral door de systeembeheerder (root of superuser) gebruikt om het gebruik van schijfruimte te controleren. Er zijn nog andere mogelijkheden om het schijfgebruik te beheren en beheersen, maar die zijn voor meer gevordere Linux-systeembeheerders. Nieuwsgierig? Kijk dan maar eens naar de manpages van quota...

De in dit hoofdstuk gebruikte opdrachten zijn:

df

du

Laatst herzien op 18-12-2006