Home - Linux beginners - De Console

.

• Webdesign
  
  
• Linux beginners
• Wat is Linux?
• Distributies
• Installatie
• De Console
• Documentatie
• Linux Commando's 1
• Bestandsrechten
• VI-editor
• Bestanden zoeken
• Devices - mounten
• Directory-structuur
• Schijfruimte
• Procesbeheer
• tekstgereedschappen
• Redirection en pipes
• Reguliere expressies
• Het opstart-proces
• Software installeren
• Software zelf compileren
• De kernel
• Links
• Literatuur
• Te doen


• Linux gevorderden
• Contact
  
  
• ©2005, Jan Gnodde

Printbaar

4. DE CONSOLE

Bij een standaard installatie van de meeste moderne distributies is Linux zo geconfigureerd, dat je bij het opstarten direct bij een grafisch inlogscherm terecht komt en na het inloggen dus aan het werk gaat met een grafische desktop.

Toch zit er onder die mooie grafische plaatjes nog gewoon een "ouderwets" tekstscherm (oftewel console of virtuele terminal). Alleen is, automatisch, vanuit dat tekstscherm de grafische schil opgestart.
In die desktop zit trouwens nog een namaak console, een zgn. terminal window. Daar kun je (bijna) hetzelfde doen als in de console-mode.
Je start een terminal window door in KDE of GNOME te klikken op het icoon met het beeldschermpje in de balk onder in het venster.

Je kunt de grafische schil uitschakelen met behulp van de toetsencombinatie Ctrl+Alt+Backspace. Als je die 3 toetsen tegelijk indrukt verdwijnt het mooie grafische scherm en kom je, afhankelijk van hoe je in de grafische mode bent gekomen, bij het grafische inlog-scherm of in de console-mode. Om vanuit de console-mode weer grafisch te kunnen werken type je daar startx in, waarmee het Xwindow programma en de desktop-omgeving weer opgestart worden.

Het kan ook minder rigoreus: je kunt je grafische schil gewoon door laten draaien en tòch in een console werken.
Eerst moet je weten, dat er meer (virtuele) consoles zijn, op de meeste systemen wel 6. Vanuit de desktop-omgeving kun je elk van die consoles bereiken door de toetsencombinatie Ctrl+Alt+Fn (waar n staat voor 1-6).
De eerste console (Ctrl+Alt+F1) is normaal gesproken al bezet, omdat van daaruit het Xwindow-programma opgestart is. Maar de andere 5 zijn "vrij". Toets maar eens Ctrl+Alt+F2. Je krijgt nu een inlog-prompt te zien. Linux is nl. een multi-user systeem. Er kunnen meerdere mensen tegelijk ingelogd zijn, bv. op elke console één. Je was al ingelogd (via de grafische login) op console 1, nu kun je ook inloggen op console 2.

Als je dat gedaan hebt en je wilt weer grafisch gaan werken, kun je startx intypen, maar dat werkt niet. Je grafische desktop draait nl. nog steeds, en wel onder Alt+F7! Dat is wat verwarrend: vanuit de grafische mode gebruikt je Ctrl+Alt+Fn om in een console-mode te komen, maar ben je eenmaal in de console-mode, dan gebruik je Alt+Fn om van console te wisselen.Probeer maar uit...

In de console-mode of in een terminal window kun je commando's intypen, die dan uitgevoerd worden door de shell (waarschijnlijk de bash-shell). Die shell zorgt ervoor, dat het commando wordt uitgevoerd (net als bij DOS het programma command.com dat deed...).
Je commando's type je achter de prompt in. De tekst van de prompt kan helemaal worden aangepast, en verschilt ook per distributie. Na die tekst staat er meestal een hekje (#) of een dollarteken ($). Als er een hekje staat, betekent dat meestal dat je ingelogd bent als root. Het dollarteken is voor de "gewone" gebruikers.

Het werken in de console-mode is erg leerzaam als je meer wilt weten over de werking van en het omgaan met Linux. Zo maken veel "grafische programma's" lustig gebruik van de console-commando's. Dat merk je dan echter niet, omdat alles verpakt zit in een grafisch jasje. Om een voorbeeld te noemen: er bestaan prachtige programma's om CD's te branden (KonCD, XCDROAST, enz.). Die programma's maken echter gebruik van console-commando's zoals cdrecord. Met een klein beetje handigheid kun je net zo gemakkelijk een CD branden vanuit de console-mode! Je moet alleen wat meer nadenken, maar dat kan toch geen kwaad?!?
Als je (later) zelf shell-scripts wilt gaan schrijven, bijvoorbeeld om automatisch bij het booten van je computer je email op te laten halen, of om op simpele wijze een backup te maken van je home-directory, dan kun je niet om de console-commando's heen. Maar ook bij het geheel naar eigen inzicht configureren van je Linux-systeem heb je die commando's nodig. Vandaar, dat we er in een volgend artikel meer aandacht aan zullen besteden.
Voor nu weet je in ieder geval hoe je vanuit de grafische desktopomgeving in de console-mode kunt komen en omgekeerd!

Wat je echter nog niet weet, is hoe je je computer uit moet schakelen. Net als bij Windows mag je je computer niet zomaar uitzetten, o.a.omdat er wellicht nog zaken in het geheugen staan, die eerst nog opgeslagen moeten worden op de harde schijf.
Vanuit de grafische desktopomgeving is het heel gemakkelijk: zowel bij KDE als bij GNOME vind je linksonder, in de balk, een knop, waarmee je een startmenu oproept. Het onderste item van dat startmenu heet "Uitloggen". Als je daarop klikt zie je een nieuw venstertje waarin je aan kunt geven of je alleen wilt uitloggen (dan kom je weer terecht bij het inlogscherm), de computer wilt herstarten (misschien omdat je even over wilt gaan op Windows), of de computer uitschakelen.
Als je kiest voor "Uitschakelen" verdwijnt eerst je mooie grafische scherm, daarna zie je, net als bij het opstarten, weer wat tekst over het scherm rollen, tot de regel "System down" o.i.d. verschijnt. Dàt is het moment waarop je de computer uit mag zetten. De kans is echter groot, dat Linux de computer zelf al uitgezet heeft....

Vanuit een console werkt het even anders. Bij sommige distributies mag alleen root het systeem uitschakelen. Als je als gewoon gebruiker ingelogd staat, kun je jezelf eerst uitloggen en vervolgens weer inloggen als root. Je kunt ook naar een ander console-scherm gaan (Alt+Fn) en daar inloggen als root, maar er is een nog eenvoudiger manier: met het commando su vraag je de computer om de rechten van de root. De computer vraagt je om het root-wachtwoord en je hebt nu root-rechten.
Dan het afsluiten zelf: op veel systemen kun je het systeem uitschakelen met het simpele commando halt. Als dat niet werkt werk het volgende zeker wel: shutdown -h now. Om de computer te rebooten kun je de -h vervangen door -r.
In plaats van now kun je de computer ook opdracht geven pas over een bepaalde tijd af te sluiten. Lees meer over de mogelijkheden van shutdown in de man-pages: man shutdown.

Laatst herzien op 18-12-2006